Archive for the ‘lalit’ Category

असेच विचार… तरंग!

'अव्यक्त विचार... तरल' शीर्षक असलेले रजनीकांत यांचे रंगीत प्रेरणादायी पोस्टर, ज्यात दोन राजे, दिवा, झाड, मायक्रोफोन, चहा आणि खाद्यपदार्थांची चित्रे आहेत.

नमस्कार रसिक वाचकांनो, श्रोत्यांनो!

‘असेच विचार… तरंग’ – शब्दांची दुनिया आता थेट तुमच्या कानांत! ‘माझा आजचा विचार’ची ही पॉडकास्ट मालिका …

स्पॉटीफायवर ऐका | Listen on Spotify

रोजच्या धावपळीत, सकाळच्या ट्रॅफिकमध्ये गाडी चालवताना, कानात इयरफोन्स लावून ट्रेनमधून प्रवास करताना, किंवा संध्याकाळी निवांत शतपावली करताना… आयुष्याच्या या गराड्यातून थोडा वेळ स्वतःसाठी काढावासा वाटतो ना? कधी खळखळून हसावंसं वाटतं, तर कधी जुन्या आठवणींच्या शांत डबक्यात एखादा खडा मारून मनाला उभारी द्यावीशी वाटते. तुमच्या मनातल्या याच भावनांना साद घालण्यासाठी, ‘माझा आजचा विचार’ या तुमच्या लाडक्या ब्लॉगवर गेली अनेक वर्षे शब्दांच्या माध्यमातून जी नाळ जोडली गेली आहे, तीच आता एका नव्या, जिवंत स्वरूपात तुमच्या भेटीला येत आहे.

गेली अनेक वर्षे तुम्ही आमच्या ब्लॉगवरच्या शब्दांवर भरभरून प्रेम केलंत. वाचकांच्या याच प्रेमापोटी आम्ही सर्व लेखक आणि संपादक घेऊन आलो आहोत, आपली पहिली वाहिली ऑडिओ पॉडकास्ट मालिका… “असेच विचार… तरंग!”

पुढचे २० दिवस, दर दोन दिवसांनी आम्ही तुमच्या भेटीला घेऊन येणार आहोत या मालिकेतील ९ मनोरंजक पोस्ट निवडले आहेत. हे ९ पोस्ट म्हणजे केवळ लेख किंवा ऑडियो ट्रॅक्स नसून, तो मानवी भावनांचा, विनोदाचा, तत्त्वज्ञानाचा आणि नात्यांचा एक सुरेख गोफ आहे. जे जुने वाचक आहेत, त्यांच्यासाठी ही एक नॉस्टॅल्जिक सफर असेल, तर नव्या वाचक/श्रोत्यांसाठी या कथा म्हणजे नव्याने एक वैचारिक मेजवानी ठरेल. या प्रवासात आपण काय काय अनुभवणार आहोत, याची ही एक छोटीशी पण सविस्तर झलक!

प्रसिद्ध केलेल्या पॉडकास्ट एपिसोडची ट्रेलर

हास्यकल्लोळ आणि जगण्याची हलकीफुलकी रीत

जगण्याच्या धबडग्यात आपण हसायला विसरून जातो. पण या मालिकेतील काही लेख तुम्हाला पोट धरून हसायला भाग पाडतील. वयाच्या एका टप्प्यावर आल्यावर शरीराच्या सुरू होणाऱ्या तक्रारी आणि त्याकडे बघण्याचा सकारात्मक, विनोदी दृष्टिकोन ‘वयाचा साहसी खेळ आणि नव्याने मैत्री!‘ या अज्ञात लेखकाच्या खुमासदार लेखातून उलगडतो. कॉफी प्यायली तर झोप येत नाही आणि नाही प्यायली तर काम होत नाही, सकाळी उठल्यावर शरीराचे अवयव काम करत आहेत की नाही याची चाचपणी करणे, अशा रोजच्या गमतीजमती यात अत्यंत मिश्किलपणे मांडल्या आहेत.

त्यानंतर आपण वळणार आहोत अस्सल पुणेरी विनोदाकडे. {Episode Released}’पुणेरी शिस्तीपुढे काय कथा… McDonald ची?‘ या लेखात पुणेरी पाट्या आणि मॅकडोनाल्डचे नियम यांचा जो भन्नाट संगम साधला आहे, तो वाचून आणि ऐकून कोणीही हसू आवरू शकणार नाही. “दोन माणसात तोंड पुसायचे तीन कागद मिळतील” किंवा “फ्रेंच फ्राईज मोजून घ्यावेत” हे नियम ऐकताना पुणेरी स्वभावाची अचूक नस पकडल्याचे जाणवते.

विनोदाची हीच गाडी पुढे जाते ती थेट दाक्षिणात्य सुपरस्टार रजनीकांत यांच्याकडे. {Episode Released}’रजनीकांत – एक सुप्रसिद्ध वादळ‘ या लेखात रजनीकांत यांनी जर एखाद्या बजेट नसलेल्या मराठी चित्रपटात काम करण्याचे ठरवले, तर निर्मात्यासोबत त्यांचे कसे संवाद झडतील, याचे अतिशयोक्तीपूर्ण पण अत्यंत मार्मिक वर्णन केले आहे. रजनीकांत यांच्या ‘इन्फिनिटीला झिरोने डिव्हाईड’ करण्याच्या कल्पनेपासून ते निर्मात्याच्या साडेबारा हजारांच्या मानधनापर्यंतचा हा प्रवास ऐकताना श्रोते नक्कीच खळखळून हसतील.

नात्यांचे नाजूक पदर आणि मानसिकतेचा वेध

हसता-खेळता आयुष्य जगताना, नात्यांमधला ओलावा किती महत्त्वाचा असतो! याच नात्यांचा वेध घेणारी विवेक साठे यांची {Episode Released}’ठिणगीचा प्रवास ज्योतीकडे‘ ही कथा लग्नानंतरच्या दहा वर्षांतील प्रवासावर भाष्य करते. विशीत एकमेकांच्या प्रेमात पडलेले जोडपे, संसाराच्या ओझ्याखाली एकमेकांना गृहीत धरू लागते. पत्नीच्या मनात प्रेमाबद्दल शंका निर्माण होते आणि ती वाढदिवसाला नवऱ्याला एक छोटे रोप भेट देऊन त्याची परीक्षा घेते. पण जेव्हा तिला समजते की आपला नवरा दररोज सकाळी त्या रोपाची न चुकता काळजी घेत आहे, तेव्हा तिच्या लक्षात येते की विशीतली ती प्रेमाची ‘ठिणगी’ विझली नव्हती, तर तिचे रूपांतर एका शांत, उबदार ‘ज्योतीत’ झाले आहे.

याच मानसिकतेचा दुसरा पैलू उलगडतो तो {Episode Released}’mating कॉल‘ या कथेतून. किशोरवयीन मुलांचे मानसशास्त्र, आकर्षण आणि निसर्गातील नियमांची यात अत्यंत सुंदर सांगड घातली आहे. अनिश आणि कोमल यांच्यातील अबोल आकर्षण असो, वा प्रतिक आणि चित्रा यांच्यातील मैत्री, निसर्गातील बेडकांच्या ‘मॅटिंग कॉल’चे उदाहरण देऊन बाबा आपल्या मुलांना तारुण्याच्या उंबरठ्यावरील भावनांची कशी योग्य जाणीव करून देतात, हे या कथेत अत्यंत संवेदनशीलतेने रेखाटले आहे.

या नात्यांना आणि आयुष्याला दररोज नवसंजीवनी देण्यासाठी अज्ञात लेखकाचा ‘दही‘ हा ललित लेख एक सुंदर तत्त्वज्ञान सांगून जातो. ज्याप्रमाणे दही खूप वेळ तसेच ठेवले तर ते आंबट होते, तसेच आयुष्यही एकाच जागी थांबले तर ते सपक होते. म्हणूनच रोज रात्री झोपण्यापूर्वी, दिवसभरात जगलेल्या उबदार क्षणांनी आयुष्याला परत नव्याने दही विरजायला हवे, हा विचार मनाला कमालीची उभारी देतो.

संस्कारांची शिदोरी आणि माणुसकीचे दर्शन

या पॉडकास्ट मालिकेत बालपणीचे संस्कार जागे करण्यासाठी श्री. अमोल पांडव यांच्या ‘बिरबल कथा – कंजूष माणूस आणि जे होते ते चांगल्या साठी‘ नव्या रूपात भेटीला येतील. ‘कंजूष माणूस’ या कथेत वेद नावाचा हुशार मुलगा समाजातील बक्षीस देण्याचे खोटे आमिष दाखवणाऱ्या तात्या आजोबांची, बिरबलाच्या कथेवरून प्रेरणा घेत कशी जिरवतो, हे ऐकणे अत्यंत रंजक आहे. तर दुसऱ्या कथेत, अम्युझमेंट पार्कमध्ये जाण्याचे हुकल्यामुळे रडणाऱ्या वेदला, तिथे झालेल्या अपघाताची बातमी समजल्यावर ‘जे होतं ते चांगल्यासाठीच कसं असतं’ याचा उलगडा कसा होतो, हे मुलांना सकारात्मकतेचा एक मोठा धडा देते.

या सर्वांवर कडी करणारी कथा म्हणजे श्री. प्रदीप बर्जे यांची {Episode Released}’माणुसकी‘. लॉकडाऊनच्या त्या कठीण काळात पोटाची खळगी भरण्यासाठी उन्हातान्हात मास्क विकणाऱ्या एका माऊलीची ही गोष्ट. उच्चभ्रू सोसायटीतील जोशी काकू तिला पाच रुपयांसाठी ताटकळत ठेवतात आणि अपमानित करतात. पण त्याच सोसायटीत साफसफाईचे काम करणारा आणि व्यसनाच्या आहारी गेलेला अनिल चव्हाण नावाचा कामगार, त्या माऊलीकडून दोनशे रुपयांचे मास्क घेतो आणि तिला स्वतःच्या घरचे जेवण खायला देतो. ही हृदयस्पर्शी गोष्ट ऐकताना श्रोत्यांचे डोळे पाणावल्याशिवाय राहणार नाहीत आणि समाजातील संवेदनशीलता आपल्याला नक्कीच अंतर्मुख करेल.

माझे प्रिय मित्र श्री. अमोल पांडव, सोशल मीडियावर लिहिणारे श्री. प्रदीप बर्जे, तसेच काही अनेक अज्ञात अवलिया लेखकांचे भन्नाट विनोद आणि माझ्या—म्हणजेच तुमच्या परिचयाच्या विवेक साठे (विभासा) यांच्या लेखणीतून उतरलेल्या या नवरंगी रचना आता केवळ वाचण्यासाठीच नाही, तर अनुभवण्यासाठी सज्ज आहेत. ‘असेच विचार… तरंग’ या पॉडकास्टच्या माध्यमातून हे सर्व लेख आणि कथा आता थेट तुमच्या कानात गुंजणार आहेत.

ज्या वाचकांनी या कथा आधी वाचल्या आहेत, त्यांना ऑडिओच्या माध्यमातून त्या पुन्हा नव्याने जगता येतील. तर जे नवीन वाचक आहेत, त्यांच्यासाठी ब्लॉगवरील हा जुना खजिना शोधण्याची ही एक सुवर्णसंधी आहे.

तेव्हा वाट कसली पाहताय?

Apple podcast

Amazon music

YouTube

Directly on the blog here…

‘असेच विचार… तरंग!’ या मालिकेला सबस्क्राईब करा. चालताना, फिरताना किंवा गाडी चालवताना हे एपिसोड्स ऐका आणि तुमच्याही मनात विचारांचे नवे तरंग उमटू द्या. हे पॉडकास्ट ऐकल्यानंतर ‘माझा आजचा विचार’ ब्लॉगच्या कमेंट बॉक्समध्ये तुमच्या प्रतिक्रिया नक्की नोंदवा. पुढच्या सीझनमध्ये तुम्हाला कोणते विषय ऐकायला आवडतील, हे सांगायला अजिबात विसरू नका.

भेटूया आपल्या पहिल्या एपिसोडमध्ये… तोपर्यंत, हसत राहा, आनंदी राहा, आणि ऐकत राहा… असेच विचार… तरंग!

या ९ नवरंगी कथांमधून तुमची सर्वात आवडती कथा कोणती असू शकेल असे तुम्हाला वाटते?

@विभासा

वयाचा साहसी खेळ आणि नव्याने मैत्री!

स्पॉटईफीवर ऐका | Listen on Spotify

[एपिसोड ९ लवकरच येत आहे]

सोशल मीडियावर फिरणारा हा एक निखळ विनोदी लेख. मूळ लेखक अज्ञात असले तरी, वाढत्या वयातील रोजच्या गमतीजमती त्यांनी ज्या खुमासदार शैलीत मांडल्या आहेत, त्या वाचकांच्या चेहऱ्यावर नक्कीच हसू फुलवतील.

@विभासा

आता माझं वय अशा टप्प्यावर आलं आहे की, स्वतःच्या तब्येतीची काळजी घेणं हा एक प्रकारचा साहसी खेळच झाला आहे! साखर खाल्ली की रक्तातील साखर वाढते. मीठ खाल्लं की रक्तदाब वाढतो. आणि औषधांच्या किमती पाहिल्या की दोन्ही वाढतात! पाणी प्यायलं की दर पाच मिनिटांनी बाथरूमला धावावं लागतं आणि पाणी प्यायलं नाही तर शरीरात पाण्याची कमतरता होते. आता तर बाथरूममध्येच टीव्ही लावून त्याला माझा दिवाणखानाच म्हणावं, असा विचार चालू आहे!

जेवलं की वजन वाढतं, जेवलं नाही तर अशक्तपणा येतो. फक्त सॅलड खाल्लं तर मन उदास होतं आणि मन उदास झालं की पुन्हा खायला सुरुवात! डॉक्टरांनी सांगितलं, “तुमच्या शरीराचं ऐका.” मी ऐकलं… पण शरीराच्या तक्रारी काही संपतच नाहीत! अगदी सोसायटीच्या वार्षिक सभेसारखं वाटतंय, जिथे प्रत्येकाची काही ना काही तक्रार असतेच!

व्यायाम केला तर दुसऱ्या दिवशी बसण्यासाठी कोणाची तरी मदत घ्यावी लागते आणि व्यायाम केला नाही तर उठण्यासाठी मदत लागते! त्यामुळे जिमची फी फक्त कोणत्या प्रकारे त्रास सहन करायचा, हे ठरवण्यासाठीच भरतोय की काय असं वाटतं. जास्त झोपलो तर पाठ दुखते, कमी झोपलो तर झॉम्बी झाल्यासारखं वाटतं. आणि झोपताना चुकीच्या स्थितीत झोपलो तर पुढचे तीन दिवस मान डावीकडेच वळलेली राहते! आणखी एक नवा शोध लागला आहे—झोपेतसुद्धा दुखापत होऊ शकते! पूर्वी दुखापत होण्यासाठी सायकलवरून पडावं लागायचं, आता फक्त चुकीची उशी निवडली तरी पुरेसं ठरतं!

कॉफी प्यायली तर झोप येत नाही आणि कॉफी प्यायली नाही तर कामच होत नाही. माझं शरीर आता जुन्या गाडीसारखं झालंय; सुरू व्हायला खूप वेळ लागतो आणि सुरू झाल्यावर नेमका कसला आवाज येतोय, हे कोणालाच कळत नाही! सकाळी आता मी झोपेतून उठत नाही, तर जणू पुनर्जन्मच घेतो! सुरुवातीला डोळे उघडतो, मग शरीराचे कोणकोणते अवयव व्यवस्थित काम करतायत याची तपासणी करतो आणि पलंगाच्या कडेला बसून गुडघ्यांना जाग येण्याची वाट पाहतो!

माझी स्मरणशक्ती तर एकदम उत्तम आहे! फक्त ती कुठे ठेवली आहे, हेच नेमकं आठवत नाही! परवा एका खोलीत गेलो आणि तिथे कशासाठी आलो होतो तेच विसरलो. आठवण्यासाठी परत मागे गेलो, तर कुठून आलो होतो तेही विसरलो! शेवटी म्हटलं, आता उभाच आहे तर बाथरूमला जाऊन येतो!

पण आयुष्याकडे थोडं हलक्याफुलक्या नजरेने पाहिलंच पाहिजे. एकटं राहणं आणि कोणाशीच न बोलणं आरोग्यासाठी चांगलं नाही. म्हणून एके दिवशी कॉफी पिताना मी मायक्रोवेव्ह आणि टोस्टरशी गप्पा मारल्या. दोघांनीही माझ्या मताला सहमती दिली. टोस्टर तर इतका भावूक झाला की त्याने ब्रेडचे तुकडेच बाहेर उडवले! वॉशिंग मशीनशी मात्र आता मी बोलत नाही; ती प्रत्येक गोष्ट इतकी फिरवून सांगते आणि त्याच विषयावर पुन्हा पुन्हा गोल गोल फिरत राहते! फ्रिज जरा थंड स्वभावाचा आहे, पण एक गोष्ट मान्य करावी लागेल—मला पाहिल्यावर दिवा लावणारा तो एकटाच आहे! इस्त्रीचा स्वभाव फारच तापट आहे, ओव्हनसुद्धा तसाच! आणि व्हॅक्यूम क्लीनर तर माझ्यातली उरलीसुरली शक्ती शोषून घ्यायलाच येतो! आता माझा सर्वांत जवळचा मित्र म्हणजे सोफा! तो कोणतेही प्रश्न न विचारता माझं स्वागत करतो. फक्त एकच अडचण आहे… एकदा बसवलं की परत उठूच देत नाही!

म्हणून जोपर्यंत विनोद आठवत आहेत, तोपर्यंत मनमुराद हसून घ्या! आता आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांचं मी अगदी सोपं वर्गीकरण केलं आहे:

 ५० वर्षांपर्यंत: आपण आयुष्याचे बेत आखतो.

 ५० वर्षांनंतर: आपण नियमित तपासण्या करून घेतो.

 ७० वर्षांनंतर: आपल्या तपासण्यांचे रिपोर्ट मित्रांबरोबर तुलना करून पाहतो!

 ९० वर्षांनंतर: मग अख्खा केक खायलाही हरकत नाही! कारण तक्रार करायची असेल, तर आधी तक्रार करणाऱ्याने ९० वर्षांपर्यंत पोहोचून दाखवावं! 🎂

आता इथेच थांबतो… कारण मी काहीतरी काम करायला म्हणून उठलो होतो. पण आता ते काम नेमकं काय होतं, हेच आठवत नाहीये! कोणाला आठवलं तर कृपया मला नक्की सांगा!

लेखक: अज्ञात


संकलन व साभार: सोशल मीडिया 
मूळ लेखक: अज्ञात. या लेखाच्या मूळ लेखकाची माहिती मिळाल्यास कृपया कळवावे, त्यांना योग्य ते श्रेय दिले जाईल.

ठिणगीचा प्रवास ज्योतीकडे

एक रोमँटिक चित्रकारण, ज्यामध्ये दोन प्रेमी एकत्र दिसत आहेत, सूर्यास्ताच्या पार्श्वभूमीवर.

स्पॉटीफायवर ऐका | Listen on Spotify

तो आणि ती एकमेकांना वयाच्या २० शीत भेटले. तिचे रूप चेहऱ्यावरची चमक चालीतील अदा पाहून विरघळला. त्याचा आत्मविश्वास नोकरीत पदार्पण करून पुढे परदेशी जाण्यास मिळणारी संधी यावर मुग्ध झाली. दोघांनी घरून परवानगी व परिवाराची बोलणी करवून संसार चालू झाला.

पहिले काही महीने स्वप्नवत गेले. मग संसार म्हणजे काय ते दिसू लागले. तिच्या अपेक्षेच्या ओझ्या खाली तो तर त्याच्या वागण्याच्या तऱ्हा मागे ती असे दोघे एकमेकांना समजून घेत घेत गृह कर्तव्य पार पाडीत होते. संसारात कमी असे काही नाही. घर गाडी सासूची कटकट नाही नणंद प्रेमळ, दीर स्वतःच्या पायावर उभा आहे. वर्षातून एक परदेशी प्रवास. सर्व काही जसे चालावे तसे.

पूर्वीचे बाहेर जाऊन भेटणे हळूच तू मला आवडतेस किंवा आवडतोस म्हणणे व ते म्हणताना नजरेची नजरे सोबत होणारी दाहक भेट त्याचवेळी मनात ठिणगी नाही स्पुल्लिंग उडवणारे क्षण कमी नाही जवळ जवळ नाहीसे झाले होते. तिला मनात येई हा माझ्यावर प्रेम करतो की नाही, कसे कसे कळावे? या विचाराने हळू हळू एक अदृश्य फुग्याचे रूप घेतले. कामाच्या संसाराच्या ओघात तो वाढेल तसा मानसिक दुरावा आहे की काय असे वाटू लागले.

दुरावा अचानक नाहीसा झाल्यासारखे वाटले. योग्य वेळी मुलगी झाली. दोघांच्या संसारातून ते आता तिघे झाले. आणि आता केवळ अपेक्षांची ओझी किंवा वागण्याची तऱ्हा एवढीच नव्हे तर नवीन जीवाला कसे जपायचे यात दोघे बुडून गेले होते. एकमेकांची सवय ही एकमेकांना गृहीत धरण्यात बदली होती. आता तर प्रेम आहे का याचे माझ्यावर हा विचारही तिच्या मनात चोरा सारखा डोकावू पाही, पण त्या चोराला काही संधी मिळाला नाही. पण तो चोर दबा धरून कोपऱ्यात बसलेला होता.

आता लग्नाला १० वर्षे होऊन गेली. मुलगी शाळेत जाऊ लागली. आता तिला घरी वेळ मिळत असे. स्वतः साठी करायला. तिने ठरवले की या वर्षी त्याला वाढदिवसाला काही छान भेट देऊ. मग बघू त्याचे किती प्रेम आहे. त्या फुग्याचा आकार किती आहे, कोपऱ्यात दबा धरून बसलेल्या चोरला किती हुशारी आहे चोरी करायची हे पाहू. बऱ्याच विचारांती एक छोटे फुलाचे रोप त्याला द्यावे असे तिने ठरवले.

वाढदिवसाच्या दिवशी तिने ते छोटे रोप त्याच्या हातात दिले. त्याला कदाचित घड्याळ किंवा परफ्यूमची अपेक्षा असावी. त्याने क्षणभर रोपाकडे पाहिले, एक मंद स्मित केले आणि फक्त “छान आहे” म्हणत ते बाल्कनीत नेऊन ठेवले.

तिचा भ्रमनिरास झाला. मनातला तो अदृश्य फुगा आता चांगलाच फुगला आणि कोपऱ्यातला चोर हळूच हसून म्हणाला, “पाहिलंस? सवयीपलीकडे आता काहीच उरलेलं नाही.” तिनेही मग हट्टाने ठरवले—मी या रोपाला अजिबात पाणी घालणार नाही. बघूया हा किती दिवस या रोपाची आणि पर्यायाने माझ्या भावनांची दखल घेतो.

दोन आठवडे गेले. तिने एकदाही बाल्कनीत पाहिले नाही. एके दिवशी सकाळी ती लवकर उठली. पाहते तर काय—ऑफिसला जाण्याच्या घाईत असलेला तो, हातात चहाचा कप घेऊन बाल्कनीत उभा होता. अत्यंत हळुवार हाताने तो त्या रोपावरची सुकलेली पाने काढत होता, मातीला पाणी घालत होता. आणि आश्चर्य म्हणजे, त्या रोपावर एक छोटीशी कळी आली होती.

तिच्या नकळत तो रोज सकाळी त्या रोपाची काळजी घेत होता. त्या एका क्षणात तिच्या मनातला तो अजस्त्र फुगा कुठल्याही आवाजाशिवाय फुटून गेला आणि कोपऱ्यात दबा धरलेला चोर कायमचा पळून गेला. तिला समजले—विशीतली ती ‘ठिणगी’ विझली नव्हती, तर तिचे रूपांतर आता एका शांत, उबदार ‘ज्योतीत’ झाले होते. गृहीत धरण्यातही एक गाढ विश्वास दडलेला होता.

@viveksathe21

Podcast Trailer: ठिणगीचा प्रवास ज्योतीकडे

Pip: माझा आजचा विचार — एक छोटंसं नाव, पण आतमध्ये जे आहे ते मात्र अगदी खोलवर जाणारं.

Mara: vibhasa यांनी लिहिलेली एक गोष्ट आज आपल्यासमोर आहे — दहा वर्षांच्या संसारात प्रेम कुठे जातं, ते शोधण्याची एक छोटीशी, पण महत्त्वाची कहाणी. चला, त्या ठिणगीपासून ज्योतीपर्यंतच्या प्रवासाला सुरुवात करूया.

ठिणगीचा प्रवास ज्योतीकडे

Pip: संसारात सगळं असतं — घर, गाडी, परदेश प्रवास — पण तरीही मनात एक अदृश्य फुगा हळूहळू फुगत राहतो. हा फुगा म्हणजे काय, आणि तो फुटतो कसा — हेच या कहाणीचं केंद्र आहे.

Mara: ती आणि तो दहा वर्षांच्या संसारानंतर एकमेकांना गृहीत धरू लागले होते. तिने त्याला वाढदिवसाला एक छोटं फुलाचं रोप दिलं — आणि त्याने काय केलं, ते पोस्टमध्ये थेट सांगितलंय: “त्याने क्षणभर रोपाकडे पाहिले, एक मंद स्मित केले आणि फक्त ‘छान आहे’ म्हणत ते बाल्कनीत नेऊन ठेवले.”

Pip: इतक्या थंड प्रतिक्रियेनंतर तिने ठरवलं — मी या रोपाला पाणी घालणार नाही. म्हणजे ती रोपाची परीक्षा घेत नव्हती, ती त्याच्या भावनांची परीक्षा घेत होती. आणि त्या परीक्षेचा निकाल अगदी वेगळाच लागला.

Mara: दोन आठवडे गेले. तिने बाल्कनीकडे ढुंकूनही पाहिलं नाही. पण एके सकाळी ती लवकर उठली, तर तो — ऑफिसच्या घाईत असतानाही — हातात चहाचा कप घेऊन बाल्कनीत उभा होता, त्या रोपाची सुकलेली पाने काढत होता, मातीला पाणी घालत होता. आणि त्या रोपावर एक छोटीशी कळी आलेली होती.

Pip: तो रोज सकाळी हे करत होता — न सांगता, न दाखवता. हे म्हणजे प्रेमाचं जाहिरातीशिवाय जगणं.

Mara: आणि त्या एका क्षणात तिच्या मनातला तो अजस्त्र फुगा कुठल्याही आवाजाशिवाय फुटून गेला. कहाणी सांगते की विशीतली ती ठिणगी विझली नव्हती — तिचं रूपांतर एका शांत, उबदार ज्योतीत झालं होतं. गृहीत धरण्यातही एक गाढ विश्वास दडलेला असतो, हे तिला त्या क्षणी उमगलं.

Mara: या कहाणीचा खरा प्रश्न हा आहे — आपण जेव्हा एखाद्याच्या प्रेमाची परीक्षा घेतो, तेव्हा उत्तर कुठे मिळतं? मोठ्या जेश्चरमध्ये नाही, तर रोजच्या, न दिसणाऱ्या काळजीत.

Pip: आणि ती काळजी दिसण्यासाठी कधी कधी आपल्यालाच थोडं लवकर उठावं लागतं.


Pip: ठिणगी ते ज्योत — हा प्रवास कुणाच्याही घरात होत असतो, फक्त बाल्कनीत डोकवायची सवय हवी.

Mara: पुढच्या वेळी आणखी असेच विचार घेऊन येऊ.

बिरबल कथा | कंजूष माणूस

बिरबल कथा | कंजूष माणूस
कंजूस माणूस

स्पॉटईफीवर ऐका | Listen on Spotify

[एपिसोड ६ लवकरच येत आहे]

चित्र संदर्भ: कंजूस माणूस
चित्र संदर्भ: टेलिंग लाईज्

वेदला कविता, गाणी, श्लोक अगदी पटापट पाठ होत. आजी आजोबा त्याला रोज नवीन नवीन गाणी, श्लोक शिकवीत आणि वेद ती पटकन पाठ करून म्हणून दाखवत असे. आजूबाजूला रहाणारे शेजारी, नातेवाईक सगळे वेदचे कौतुक करत असत.

वेदच्या इमारतीत एक आजोबांचे मित्र रहात होते. त्यांना सर्वजण तात्या म्हणत असत. अतिशय कंजूष अशी तात्यांची ख्याती होती सोसायटी मध्ये. त्यांचा नातू अंबर, वेदचा चांगला मित्र होता. वेद त्यांच्याकडे नेहमी खेळायला जात असे. अंबरच्या घरी गेला की तात्या वेदला नेहमी कविता, गाणी म्हणायला लावत आणि चॉकलेट किंवा बक्षीस कबूल करत. पण गाणं म्हणून झालं की नुसती शाबासकी देऊन बोळवण करत. वेदला या गोष्टीचा खूप राग येत असे.

त्या दिवशी पुन्हा असेच घडले. आता मात्र वेद फार चिडला. पण तात्यांना कसे काय बोलणार? वेद विचार करत घरी आला.

नेहमी प्रमाणे रात्री आजोबांजवळ झोपायला गेला. आजोबांनी त्याला त्या रात्री अकबर बिरबलाची नवीन गोष्ट सांगितली. त्यामध्ये बिरबलाने कंजूष माणसाची कशी जिरवली हे सांगितले होते. वेदच्या डोक्यात एक कल्पना आली आणि मनातल्या मनात विचार करत हसत वेद झोपी गेला.

दुसऱ्या दिवशी अंबर कडे खेळायला गेला असताना तात्या आजोबांनी त्याला हाक मारली

“वेद, एक कविता म्हणून दाखव तुला बक्षिस देतो”

वेदने एक छानशी कविता त्यांना ऐकवली. वेदने बक्षीस मागितले.

“अरे वेद, मी तुला फक्त खूष करण्यासाठी म्हटले होते बक्षीस देतो म्हणून. छान म्हटलीस कविता”, तात्या म्हणाले.

“आजोबा आज संध्याकाळी आमच्या घरी या. आमच्या आज घरी वडापावचा बेतआहे. तुम्हाला खूष करतो”, जाता जाता वेद तात्या आजोबांना म्हटला.

“नक्की येतो बाळा”, तात्या म्हणाले.

संध्याकाळी तात्या वेदच्या घरी पोहचले. मस्त खमंग वास येत होता स्वयंपाक घरातून. खरेतर वेदच्या घरात कोणीच नव्हते आणि आईने वेदसाठी तळून ठेवले होते. म्हणून वेदने अंबर आणि तात्यांना घरी बोलावले होते. तात्यांच्या तोंडाला पाणी सुटले होते. वडापाव कधी येतो याची वाट बघत होते.

“अरे बाळा घरी कोणीच नाही का? ते वडापावचे काय झाले?”, तात्या वेदला म्हणाले

“अहो, आजोबा आज घरी कोणीच नाही, मी तुम्हाला असेच खूष करण्यासाठी बोलावले होते”, वेद हसत म्हणाला #मा_आ_वि #बिरबल #अकबर

तात्यांना जे समजायचे समजले आणि त्यांनी पुन्हा कधी वेदला खोटे वचन दिले नाही.

तात्पर्य: कधीही खोटे बोलू नये आणि कुणाला दुखवू नये!

बिरबल कथा | जे होते ते चांगल्या साठी

बिरबल कथा | जे होते ते चांगल्यासाठी

स्पॉटईफीवर ऐका | Listen on Spotify

[एपिसोड ७ लवकरच येत आहे]

मुलांनो तुम्ही आपल्या आईबाबा,आजीआजोबांकडून अकबर बिरबलाच्या गोष्टी नेहमीच ऐकल्या असतील किंवा टीव्हीवर, युट्युब सुद्धा खूप वेळा पाहिल्या असतील. अश्याच काही अकबर बिरबलाच्या गोष्टी आम्ही तुम्हाला घेऊन येत आहोत, पण नव्या स्वरुपात!!

आपल्या गोष्टींमध्ये आहे वेद आणि त्याचे आईबाबा, आजीआजोबा, त्याचे मित्र, शाळा आणि अनेक गमतीजमती.

चला तर मग तयार आहात ना वेदला भेटायला??

वेद आजच्या दिवसाची खूप दिवसांपासून वाट पाहत होता.

बाबांनी त्याला मागच्या महिन्यात वचन दिले होते अम्युझमेंट पार्क मध्ये जाण्याचे परीक्षा संपल्यावर. वेदची परीक्षा कालच संपली होती, शेवटचा पेपर पण सुद्धा चांगला गेला होता. त्यामुळे वेदची स्वारी फार खुशीत होती. सगळे ठरल्याप्रमाणे आज बाबांना सुट्टी घेतली होती आणि पार्कसाठी ऑनलाईन तिकिटे पण काढून झाली होती. वेदने तर आधीच पार्कची वेबसाइट बघून तिकडे काय काय करायचे ते ठरवून ठेवले होते.

सकाळ झाली, अलार्म वाजला आणि वेद सगळ्यांच्या आधी तयार उठला तयार होण्यासाठी, धावत बाथरूम मध्ये गेला. घाईगडबडीत बाथरूम मध्ये शिरताना त्याचा पाय घसरला आणि जोरात खाली पडला. आई बाबा धावले वेदचा आवाज ऐकून.

वेद बाथरूम मध्ये आडवा पडला होता अन त्याच्या पायाला पण चांगलेच लागले होते. बाबांनी वेदला उचलले आणि बेडवर आणून ठेवले. पायाला काय झाले याचे वेदला भान नव्हते. आता पार्कला कसे जाणार या विचारानेच वेद रडत होता.

आई बाबा त्याची खूप समजूत घालत होते, पण वेद ऐकण्याच्या मनस्थितीत नव्हता. त्याला आज कसेही करून पार्क मध्ये जायचेच होते.

“अरे बाळा, आपण तुझा पाय बारा झाल्यावर जाऊ, काळजी करू नकोस, जे होते ते चांगल्यासाठीच होते”. बाबा

हे ऐकून वेदला काही दिवसापूर्वी आजी आणि त्याने वाचलेली अकबर बिरबलाची गोष्ट आठवली. त्यामध्ये अकबराने बिरबलाला छोटयाश्या गोष्टीसाठी तुरुंगात टाकले होते. तेव्हा सुद्धा बिरबल अकबराला असेच काहीसे म्हंणाला होता. “महाराज जे होते ते चांगल्यासाठीच होते!”

“मग बाबा मला असे का म्हणाले? माझा पाय मुरगळला यात काय चांगले झाले?” वेदला प्रश्न पडला. रडत रडत आणि विचार करत वेद झोपी गेला.

दुसऱ्या दिवशी बाबा बातम्या बघत होते आणि त्यामध्ये पार्क मधल्या दुर्घटनेची बातमी आली होती. अम्युझमेंट पार्कमध्ये एक मोठी राईड कोसळली होती. सुदैवाने कोणाला जास्त दुखापत झाली नव्हती.

पण बातमी ऐकताना त्याच्या मनात विचार आला कि जर काल मी पार्क मध्ये गेलो असतो तर कदाचित मी पण अपघातात सापडलो असतो. बरेच झाले काल माझा पाय दुखावला आणि आम्ही घरी होतो.

“जे होते ते चांगल्यासाठीच होते !!!” वेदला बाबांचे कालचे शब्द आठवले

काही वेळेला काही गोष्टी चांगल्यासाठीच घडतात त्यामुळे जरी आपल्याला एखादी गोष्ट लगेच मिळाली नाही तरी धीर सोडू नका. #मा_आ_वि #बिरबल #अकबर

@amolpandav

दही

आयुष्य दह्यासारखे
दही

स्पॉटईफीवर ऐका | Listen on Spotify

[एपिसोड ५ लवकरच येत आहे]

सुरेख मेसेज, का कुणास ठाऊक, पण व. पु. यांचाच असावा असे वाटते.
थोडक्याच शब्दात जीवनातील आनंदाचे रहस्यच उलगडून दाखविले आहे.

शुभ्र दही
पाहिलं की तोंडाला पाणी सुटतं, खायचा मोह होतो.
पण चमचा बुडवला, की दही मोडणार, थोड्या वेळाने चोथापाणी होणार, हे ठरलेलं!
पण म्हणून मी ते मोडलंच नाही तर?
दिवसांखेरी, ते आंबट होऊन जाईल.
अजून काही दिवस तसंच ठेवलं, तर खराब होऊन जाईल.
मग उपयोग काय त्या मस्त लागलेल्या दह्याचा?

मनात विचार आला, आयुष्याचंही असंच असतं … नाही का ?
दह्यासारखं ‘set’ झालेलं आयुष्य, नक्कीच आवडेल !
पण ते आयुष्य तसंच set राहिलं, तर त्यातली गोडी निघून जाईल.
सपक होईल. …. वायाच जाणार ते.

त्यापेक्षा रोजच्या रोज, आयुष्याचं दही नव्यानं विरजायचं.
आयुष्याची गोडी चाखायला तर हवीच !
आयुष्य जगायला तर हवंच !

दिवसभर ते दही वेगवेगळ्या रूपामध्ये अनुभवायचं !
कधी साखर घालून, तर कधी मीठ,
कधी कोशिंबिरीत, तर कधी बुंदीत,
तर कधी कोणत्या ग्रेव्हीत !
कधी जेवून तृप्त झाल्यावर ताक म्हणून !
मला ना, ह्या ताकाचा …
हवं तितकं पाणी सामावून घेण्याचा गुणधर्म फार आवडतो.

अर्थात, कुठचाही अतिरेक झाला, तर आयुष्य पांचटच होतं !
हरेक दिवसाच्या पदार्थ क्रियेची नजाकत वाढवता आली पाहिजे.

मात्र एक नियम कटाक्षाने पाळायचा !
पूर्ण दही संपवायच्या आधी,
रोज थोडं विरजण बाजूला काढून ठेवायचं !
‘उद्याचं’ दही लावायला !

मग रात्री झोपण्यापूर्वी, दिवसभरात जगलेल्या उबदार क्षणांनी,परत नव्यानं दही विरजायचं. #मा_आ_वि #दही #आयुष्य

मला ठाऊक आहे … रोज ही भट्टी जमेलच असं नाही.
पण नासलंच समजा कधी,
कडवट झालंच समजा कधी,
तर नाउमेद न होता, नव्यानं सुरुवात करायची.

मग त्याकरता दुसर्‍याकडून विरजण मागायची वेळ आली … तरी त्यात कमीपणा नसतो.
पण ‘दही’ मात्र रोजच्या रोज ताजंच लावायचं !
आयुष्य कसं ‘चवीनं ‘ जगायचं !!!

लेखक: अज्ञात (WhatsApp वरून)

माणुसकी

स्पॉटीफायवर ऐका | Listen on Spotify

सकाळी सकाळी चहापाणी आवरून जोशी काकू आपल्या तिसऱ्या माळ्यावरील घराच्या बाल्कनीत खुर्ची टाकून बसल्या होत्या. सकाळची वेळ असून देखील बाहेर चांगले कडाक्याचे ऊन पडलेले होते. सोसायटीच्या समोरून जाणाऱ्या रस्त्यावर लोकांची ये-जा चालू होती. फेरीवाले रस्त्यावरून जाता जाता संपूर्ण बिल्डिंगला ऐकू जाईल अशा आवाजात मोठमोठ्याने ओरडून आपल्या मालाची जाहिरात करीत होते. सोसायटीच्या आवारात काही लहान मुले खेळत होती. माळी झाडांना पाणी देत होता. जोशी काकू बाल्कनीत बसल्या बसल्या बाहेरच्या सर्व हालचाली बघत होत्या. अधून-मधून खाली खेळणाऱ्या मुलांना आवाज करू नका असा दम देत होत्या.

वॉचमन नेहमी प्रमाणे गेट उघडा ठेऊन पाणी बघण्यासाठी गेला. गेट उघडाच असल्यामुळे एक मास्क विकणारी बाई सोसायटीच्या आवारात शिरली. एका हातात मास्कने भरलेली पिशवी आणि दुसऱ्या हाताने कटीवर बसलेल्या तान्ह्या मुलाला सांभाळीत जोरजोरात आवाज देऊ लागली.

“मास्क घ्या मास्क …”

जोशी काकूंनी तिला बघितले आणि हाक मारली.

“ये मास्कवाले…वरती ये”

मास्क विकणारी बाई मान वळवून इकडे तिकडे बघू लागली.

“अगं…इकडं इकडं…वरती ये”

मास्कवालीने आवाजाच्या दिशेने वर पाहिले. कडाक्याच्या उन्हामुळे ती घामाघूम झाली होती. कपाळावरून घाम ओघळत होता. वरती मान केल्यामुळे घामाचा थेंब तिच्या डोळ्यात गेला. तिने पटकन मान खाली केली आणि खालच्या मानेनेच उत्तर दिले.

“येते येते…बाईसाहेब”

बिल्डिंगला लिफ्टची सोय नव्हती, त्यामुळे ती मास्कवाली जिना चढून तिसऱ्या माळ्यावर गेली. हातामध्ये मास्कने गच्चं भरलेली पिशवी आणि कटीवर असलेल्या मुलाच्या वजनामुळे तिला धाप लागली. जरासं सावरल्यावर तिने दारावरची बेल वाजवली. जोशी काकूंच्या मुलाने दरवाजा उघडला आणि त्या मास्कवालीला पाहताक्षणी तिचे ऐकून न घेताच “नही चाहिये” असे म्हणुन दरवाजा बंद करून घेतला.

ती मास्कवालीबाई बिचारी रडकुंडीलाच आली. असा पटकन तोंडावर दरवाजा बंद केलेला बघून तिला फार वाईट वाटले. ती फार दुखावली. परंतु नाईलाजाने तिने परत बेल वाजविली. परत मुलाने दरवाजा उघडला आणि तिच्यावर डाफरला.

“अरे नही चाहिये बोला ना”

“पण दादा बाईसाहेबांनी हाक मारून वर बोलावलंय”, त्या मास्कवालीने दरवाजा बंद करायच्या आत सांगून टाकले.

“ठीक आहे…थांब जरा” असे बोलून त्याने दारातूनच विचारले, “आई, तू कोणाला बोलावलं आहेस का?’

“हो हो…आले थांब”, जोशी काकूंनी बाल्कनीतून होकार दिला.

“कशाला कोणाला बोलावतेस? तुला माहित आहे ना सध्याची काय परिस्थिती आहे”, मुलगा त्यांच्यावर जवळजवळ रागवलाच.

“अरे मास्कवाली आहे ती…म्हटले घेते एखादा”, काकू दारात येत म्हणाल्या

“अगं तुला मास्क पाहिजे तर मला सांगायचं ना, आमच्या ऑफिस मध्ये कित्येक पडलेत, आणला असता मी तुझ्यासाठी तिथून”

“अरे तसं नाही, पण म्हटले दारापर्यंत आलीच आहे तर घेते एखादा”.

“ठीक आहे… घे मग”, असे बोलून मुलगा घरात निघून गेला.

“हां, बोल… कसे दिले मास्क?”, पिशवीतील एक मास्क उचलीत काकूंनी विचारले.

“वीस रुपये”

“वीस रुपये? बापरे !! काय मस्करी करतेस कि काय? इतके महाग असतात होय मास्क?”

“होय बाईसाहेब वीस रुपयालाच विकते मी…दुकानात हाच मास्क पंचवीस रुपयाला आहे”

“नाही नाही, वीस रुपये खूप जास्त आहेत. काहीतरी कमी कर”

“नाही बाईसाहेब, वीस रुपये बरोबर आहे”

“काय नाही? वीस रुपये खूप जास्त आहेत. पंधरा लाव”

“नाही बाईसाहेब, पंधराला नाही परवडत, दिवसभर फिरल्यावर दहा पंधरा रुपये मिळतात कसेतरी”

“नाही नाही, वीस रुपये नाही देणार”

“नका बाईसाहेब असं नका करू…बरं अठरा द्या”

“अगं आई मी तुला सांगितलं ना नको घेऊ म्हणून”, मुलगा बेडरूम मधून बाहेर येत म्हणाला.

“ठीक आहे घ्या पंधराला”, मास्कवाली नाईलाजाने म्हणाली.

“मी तर तुला आधीच म्हटले होते, पण तुम्हा लोकांना किटकिट केल्या शिवाय होत नाही, बरं दे एक चांगला काढून”, जोशी काकूंनी इलॅस्टिक आणि शिलाई जोरजोरात खेचून बघितलेला मास्क परत तिच्या पिशवीत टाकीत म्हटले.

मास्कवालीने कटीवरच्या मुलाला सांभाळीत दुसऱ्या हाताने पिशवीतून एक नवा मास्क काढून दिला. जोशी काकूंनी त्याची पण शिलाई आणि इलॅस्टिक तपासून पाहिली.

“चांगला आहे बाईसाहेब, अजून पर्यंत कोणाची काही तक्रार नाही आली”, मास्कवालीने आपल्या मालाची हम्मी दिली.

“ठीक आहे, ठीक आहे. सगळे धंद्यावाले असेच बोलतात. हे घे पैसे आणि पाच रुपये परत दे”, काकूंचा मुलगा तिला वीस रुपयांची नोट देत म्हणाला.

“दादा, पाच रुपये सुट्टे नाहीत. तुमच्या हातची बोहनी आहे”, मास्कवालीने दिलगिरी व्यक्त केली.

“हे तुमच्या लोकांचे नाटकंच असतात, पैसे सुट्टे नाहीत, मग दोन वस्तू घ्या नाहीतर बाकीचे पैसे सोडा”

“दादा असं नका बोलू, खरंच नाही हो सुट्टे”

“ठीक आहे मग सुट्टे झाल्यावर ये”, असे बोलून मुलाने काकूंच्या हातून मास्क घेऊन पिशवीत टाकला आणि वीस रुपयांची नोट परत घेतली.

मास्कवाली स्तब्ध झाली. तिला काय बोलावे हे कळेना. ती त्या मायलेकांकडे बघतच राहिली.

“आई तू असं कुणाला पण नको बोलवत जाऊस. लोकडाऊनचा फायदा घेऊन ह्या लोकांनी लूट माजवली आहे”, मुलगा काकुंवर रागावला.

“दादा मी कुणी चोर भामटी नाहीये, लोकडाऊन मुळे नवऱ्याची नोकरी गेली म्हणून घर चालवण्यासाठी नाईलाजाने हा धंदा करतेय”, मास्कवालीने आपली व्यथा मांडली.

त्यांचा बोलण्याचा आवाज ऐकून समोरच्या घरात राहणाऱ्या भाडेकरू अनिल चव्हाणच्या बायकोने दरवाजा उघडला. मास्कवाली जवळ येऊन विचारले,

“कसे दिले मास्क?”

“वीस रुपयाला एक”

“वीस रुपये? खूप महाग आहे. दुकानात पंधरा रुपयाला आहे. काही कमी कर”

“अगं मला पण अगोदर वीसच म्हणाली होती. भाव केल्यावर पंधराला द्यायला तयार झाली. पण पैसे सुट्टे नाही म्हणून नाही घेतला”, जोशी काकूंनी मधेच बोलून आपली हुशारी दाखवली.

“काय गं, मग माझ्याकडून का वीस मागतेस? मी पण पंधराच देईल”, अनिलच्या बायकोने पण संधीचा फायदा घेतला. अनिल चव्हाण दारात उभा राहून सर्व ऐकत होता. तो पुढे येऊन त्याच्या बायकोला म्हणाला,

“काय मिळेल तुला पाच रुपये वाचवून? काय होईल त्याने?”

“अहो पण भाव तर करायलाच पाहिजे ना, मागितली ती किंमत देऊन कसं चालेल?”

“तुझं म्हणणं मला पटत, पण कुठे भाव करायचा आणि कुठे नाही हे तुला समजायला पाहिजे, त्या बाईकडे बघ, एका हातात इतकी जड पिशवी, दुसऱ्या हातात लहान बाळ आणि ती पाच रुपयांसाठी तीन माळे चढून आली आहे. त्याचा तरी विचार कर…असे कितीच रुपये आपण रोज व्यर्थ खर्च करतो, कधी त्याचा विचार केलास का? मी एक सफाई कामगार आहे. रोज दारू पिल्या शिवाय नाल्यात गटारात उतरू शकत नाही. दारूवर रोज शंभर दीडशे रुपये खर्च होतात.आणि इतक्या घाणीत काम केल्यामुळे मला कधी ही काही ही होऊ शकते. समज मला काही झाले आणि तुझ्यावर अशी वेळ आली तर?”

अनिलचे असे बोलणे ऐकून त्याची बायको काहीच बोलली नाही. तिला त्याचे म्हणणे पटले. पण जोशी काकूंना त्याचा फार राग आला. त्या पटकन म्हणाल्या,

“अहो तुमच्या जिभेला काही हाड आहे कि नाही? असे अभद्र बोलणे तुम्हाला शोभते का?”

“आई तू चल घरात, अशा लोकांच्या तोंडी नको लागायला”, असे बोलून काकूंच्या मुलाने दरवाजा बंद करून घेतला.

“ओ ताई, केवढ्याला आहे ते मास्क वीस रुपयाला ना? द्या दहा, हे घ्या दोनशे रुपये”, अनिलने दोनशे रुपयांची नोट काढून दिली.

“दहा? आणि एवढ्या मास्कच काय करणार?” अनिलच्या बायकोने आश्चर्याने विचारले.

“माझ्या मित्रांना वाटणार…रोज दारू सिगरेट शेअर करतो, आज मास्क करू”

मास्कवालीने दोनशे रुपये घेतले, मास्कच्या पिशवीला आणि आपल्या कपाळी लावले. दहा मास्क काढून अनिलला दिले आणि त्याचे आभार मानले. मास्कची पिशवी उचलून पायऱ्या उतरू लागली. तशी अनिलने तिला हाक मारली,

“ओ ताई, काही पाणी बिनी देऊ का?”

पाण्याचं नाव ऐकून ती बाई थांबली, तिचा गळा सुकला होता, तिला खरोखर पाण्याची गरज होती. उतरलेल्या दोन पायऱ्या परत चढून ती वरती आली. अनिलने तिला बसायला चटई दिली. मास्कवालीने पिशवी आणि बाळाला खाली ठेवले आणि चटईवर बसली. अनिल घरात गेला. त्याचा भरलेला टिफिन एका थाळीत टाकून घेऊन आला. मास्कवालीच्या समोर थाळी ठेऊन म्हणाला,

“घे ताई, भावाच्या घरची चटणी मिरची गोड मानून घे”

रुग्णालयाच्या खोलीत आई बाळाला मांडीवर घेऊन बसली आहे, तर पुरुष तिच्यासमोर जेवणाचे ताट धरून बसला आहे; आजूबाजूला कुटुंबीय उभे आहेत.

अनिलची माणुसकी बघून मास्कवालीचे डोळे भरून आले. तिने डोळ्यांना पदर लावला. तिचे रडणे बघून अनिलच्या बायकोचे देखील डोळे भरून आले. तिला आपल्या नवऱ्याचा फार अभिमान वाटला. मास्कवालीचे रडणे बघून अनिल पुढे येऊन म्हणाला,

“ये ताई, रडायला काय झालं? मी तर माझं कर्तव्यच केलं. खा ते… आणि हो भावोजींना जो पर्यंत नोकरी नाही लागत तो पर्यंत काही लागलं तर हक्काने या भावाच्या घरी ये”

मास्कवालीने मानेने होकार दिला. आणि अनिलच्या माणुसकीला सलाम केला.

लेखक: श्री. प्रदीप बर्जे

Podcast Trailer: माणुसकी

Pip: माणुसकी म्हणजे नक्की काय असते — हे शब्दात सांगणे सोपे आहे, पण माझा आजचा विचार सांगतो की ते रोजच्या एका साध्या क्षणात लपलेले असते.

Mara: vivsa च्या या लेखनात एक गोष्ट आहे — एक मास्क विकणारी बाई, एक सोसायटी, आणि माणुसकीचा खरा अर्थ शोधणारा एक प्रसंग. त्या गोष्टीपाशीच जाऊया.

माणुसकीचा खरा अर्थ

Mara: एक मास्क विकणारी बाई, कटीवर बाळ, हातात जड पिशवी — आणि तीन माळे चढून आलेली. हा प्रसंग एक प्रश्न विचारतो: जेव्हा कुणी गरजेपोटी दारापर्यंत येते, तेव्हा आपण नक्की कसे वागतो?

Pip: अनिल चव्हाण या प्रश्नाचे उत्तर त्याच्या बायकोला देतो — थेट आणि स्पष्ट. लेखातून सांगतो — “त्या बाईकडे बघ, एका हातात इतकी जड पिशवी, दुसऱ्या हातात लहान बाळ आणि ती पाच रुपयांसाठी तीन माळे चढून आली आहे. त्याचा तरी विचार कर.”

Mara: हे वाक्य फक्त पाच रुपयांबद्दल नाही. ते सांगते की दुसऱ्याचे कष्ट दिसणे — हीच माणुसकीची सुरुवात आहे. भाव करणे आणि कुठे भाव न करणे, हा फरक ओळखता आला पाहिजे.

Pip: जोशी काकू आणि त्यांचा मुलगा हे दोघे वाईट माणसे नाहीत — पण ते त्या क्षणी फक्त किमतीचा हिशेब करत राहतात. मास्कवाली बाई सांगते की लॉकडाऊनमुळे नवऱ्याची नोकरी गेली, घर चालवण्यासाठी हा धंदा करतेय — पण ते ऐकायला कुणी थांबत नाही.

Mara: आणि इथेच अनिल वेगळा ठरतो. तो सफाई कामगार आहे, स्वतःचे आयुष्य रोज धोक्यात घालतो — पण त्यामुळेच त्याला दुसऱ्याची असुरक्षितता समजते.

Pip: तो दहा मास्क घेतो, दोनशे रुपये देतो — आणि म्हणतो, “रोज दारू सिगरेट शेअर करतो, आज मास्क करू.” हे एक वाक्य आहे, पण त्यात एक संपूर्ण विचार आहे.

Mara: पण खरी माणुसकी पुढे दिसते. अनिल तिला बसायला चटई देतो, स्वतःचा टिफिन आणतो आणि म्हणतो — “भावोजींना जो पर्यंत नोकरी नाही लागत तो पर्यंत काही लागलं तर हक्काने या भावाच्या घरी ये.”

Pip: मास्कवालीचे डोळे भरतात, अनिलच्या बायकोचेही भरतात. आणि वाचकाचेही भरतात — कारण हे दृश्य ओळखीचे वाटते.

Mara: हा प्रसंग सांगतो की माणुसकी म्हणजे मोठे बलिदान नाही — एक ग्लास पाणी, एक थाळी जेवण, एक ओळखीचे वाक्य — हेच पुरेसे असते.


Pip: माणुसकी रोजच्या क्षणात असते — फक्त ती दिसायला डोळे उघडे असावे लागतात.

Mara: पुढच्या वेळी असाच एखादा विचार घेऊन येऊया.

mating कॉल

निळ्या पडद्याजवळ उभ्या असलेल्या तरुणाचा फोटो

स्पॉटीफायवर ऐका | Listen on Spotify

अनिश

अनिश सरळ नाक, उंच सडपातळ आणि काटक शरीर, गोरा रंग, काळे डोळे, तल्लख बुद्धी वर्गात नेहमी पहिला, ९ वीत शाळेत जाणारा हुशार विद्यार्थी. अनिशाचे बाबा यांत्रिकी अभियंता. विमानाची इंजिन बनवणाऱ्या कंपनीत कामाला. रात्री उशिरा बसून flight simulation गेम खेळणे हा त्यांचा आवडता छंद.   

प्रसंग १

अनिश शाळेत हुशार व खेळात पुढे आहे, जोरात धावणे यामुळे सर्वांना चांगला माहिती आहे. २५ जणांच्या वर्गातील १५ मुलींमधे अनिश वर्गात शिरला की एक प्रकारचे प्रफुल्लित वातावरण तयार होई. सगळ्याच जणी तो आपल्याकडे बघतोय का हे नजरेच्या कोपऱ्यातून चोरटा द्रुष्टीक्षेप टाकून पाहत. पण जेव्हा अनिशला वर्गात चौफेर नजर टाकून आपल्या जागेवर बसे तेव्हा त्यांच्या नजरेला नजर देण्याचे धाडस एकीलाही जमत नसे, त्यामुळे अनिश नेहमीप्रमाणे सायकल वरून शाळेत आल्यावर सरळ येऊन आपल्या जागेवर बस असे. काही दिवसानी, त्याला जाणवू लागले की दुसर्‍या बाकावर बसणाऱ्या कोमलची त्याच्यावर रेंगाळणारी व त्याने पहिले की हळूच दूर जाणारी नजर. ही गोष्ट  त्याला विचारात पाडत असे.

प्रसंग २

नेहमी प्रमाणे अनिश बाबासोबत रात्री उशिरा flight simulation खेळत होता. विमानात landing gear चे काम कसे चालते ही तंत्र बाबा दाखवत होते.

“अरे, हे बघ, एक नजर टाकून विमानाचा वेग बघायचा, आणि पटकन त्याच वेळी दुसर्‍या कोपऱ्यातून उंची पाहायची, आणि हा असा gear टाकायचा, एकदम भारी वाटते ना!” बाबा अनिशला सांगत होते.

अनिशला क्षणार्धात कोमलची डोळ्यांच्या कोपऱ्यातून त्याला पहाणारी नजर आठवली आणि त्याला “भारी वाटले” ही भावना अचानकपणे कोमलच्या त्या नेत्र कटाक्षाला फिट्ट बसली.

प्रसंग ३ 

दुसर्‍या दिवशी अनिश शाळेत आला. वर्गात त्याच्या जागेवर नेहमी सारखा बसायला तो उभा असताना त्याची नजर चौफेर गेली आणि अपेक्षेप्रमाणे कोमलची नजर त्याला न्याहाळत होती. रात्रीचा “भारी वाटते” हे वाक्य कानात गुंजले.   आज तिने नजर फिरवायच्या आत अनिशने कोमलच्या नजरेला आपल्या नजरेत कैद केले. नंतरचा दोन अडीच सेकंदाचा काळ अनिश व कोमल युगापेक्षा मोठा वाटला.

प्रसंग ४

आज रात्री नेहमी प्रमाणे flight simulation करायला अनिश बाबाची आतुरतेने वाट बघत होता. बाबाला कामावर उशीर झाला. अनिशला काही landing gear चे तंत्र नीट माहिती नव्हते. त्याने बाबाना येई पर्यंत flight simulation मध्ये विमान उडवत चालवले. 

“बाबा अजून मला landing नीट करता येत नाही काय करू” बाबा घरी आल्यावर त्यांना विचारले.

“अरे त्यात काय आहे, हे बघ, हा वेग कमी करत उंची हळूहळू कमी केली आणि एक नजर इकडे एक नजर तिकडे  पटकन landing gear टाकायचा” बाबानी सफाईने अनिशचे विमान उतरवले.

“जो पर्यंत जमात नाही तो पर्यंत कर, नजर इकडे आणि तिकडे, मग तुला ही भारी वाटेल” बाबा उठून जेवायला गेले. 

प्रसंग ५

आज अनिश शाळेत नेहमी पेक्षा लवकर पोहोचला होता. आपल्या जागेवर बसून काहीतरी वाचल्याचे करत होता. शाळेची बस आली आणि मुले मुली वर्गात येऊ लागले. दारातून आत येताना अनिश त्याच्या जागेवर बसलेला पाहून कोमल चमकली. त्याच क्षणी अनिशने तिला आपल्या नजरेच्या बंधात खिळवले आणि हळूच वर्गाच्या दुसर्‍या दाराकडे नजर टाकली. वर्ग संपल्यावर अनिश मागच्या दारातून बाहेर पडला व उभा राहिला. त्याला उठताना पाहून कोमल ही जागेवरून उठली आणि मागच्या दाराकडून बाहेर गेली.

“तू मला असे का बघतेस?” अनिश

“काही नाही, तुला बघितले की माझा दिवस चांगला जातो.” कोमल

“ते तर तू मला केव्हा ही बघू शकतेस” अनिश

“पण तेव्हा तू बघत नसतोस ना. सगळ्या वर्गा समोर तू मा‍झ्या नजरेला नजर दिलीस ना, की फार भारी वाटते”  कोमल

“अजून केव्हा भारी वाटते?” अनिश तिला ही भारी वाटते या भावनेने उत्साही झाला

“चल आता मला भूक लागली आहे, नंतर भेटू तेव्हा सांगते” कोमल तिच्या बाकापाशी जाऊन डबा खाऊ लागली.  

प्रसंग ६

बस नेहमीच्या वेळी सुटली, कोमल बसने न जाता, शाळेत थांबली होती. अनिश शोधत वर्ग मागे आला. कोमलला तिथे पाहून त्याला काही वेगळे वाटू लागले. कोमल आता त्याच्या नजरेला नजर द्यायला काहीशी कचरत होती. अनिश तिच्या जवळ येऊन उभा राहिला.

“आज बस का सोडलीस”

“असेच”

“तू का मागे राहिलास?”

“आज सायकल नाही आणली, चालत जाईन, म्हणून उभा होतो. पण तू बस मध्ये चढताना दिसली नाहीस.”

“तुला काय ठाऊक मी इकडे आहे?” कोमलच्या ह्रदयाचे ठोके वाढले होते. तिने एक पाऊल अनिशकडे टाकले.  

“मग तू कोठे जाणार होतीस?” अनिशला आपली कानशील गरम झाल्याचा भास झाला. 

कोमल काही न बोलता अनिशच्या जवळ येऊन उभी राहिली. तिच्यात व अनिश मध्ये काही इंच अंतर उरले होते. 

दोघांच्या ही शरीराला थोडा कंप सुटला, कोमलने  नजर उचलून अनिशकडे पहिले. अनिशचा श्वास तिला चेहर्‍यावर जाणवला.

अनिशला काय होते आहे नक्की कळत नव्हते, भारी वाटतंय की भीती वाटते. एकच क्षण गेला असेल. “जो पर्यंत जमत नाही तो पर्यंत प्रयत्न कर, जमले की तुला भारी वाटेल” हे वाक्य कानी पडले. अनिशने कोमलला हळूच स्पर्श केला.

“कोण आहे तिकडे” मागून आवाज आला, कोणी तरी शाळेचे वर्ग बंद करायला आले होते.

दोघंही आवाजाने दचकले, कोमलला समोरून शाळेची रखवाली करणारे मामा येताना दिसले. आता दोघांची भीतीने गाळण उडली होती. रखवाली करणारे मामा तिथे आले अनिशला त्यांनी सहज ओळखले

“काय अनिश घरी जायला उशीर का करतोय?”

“अं , काही नाही मामा, कोमलची अभ्यासाची वही सापडत नाही म्हणून ती बघतो आहोत, हो ना कोमल?”

“हो ना, मामा, तुम्हाला दिसली वर्ग बंद करताना तर पहा बरं”

कशी  तरी वेळ टाळून गेली

प्रसंग ७

कोमल घरी बसने आली नाही म्हणून तिच्या वडीलांनी कोमलला धारेवर धरले. कोमल ओक्साबोक्शी रडून अनिश सोबत असल्याचे  बोलून गेली. दुसर्‍या दिवशी कोमलचे बाबा पोलीस घेऊन शाळेत आले. अनिश पुरता घाबरून गेला. पोलीसानी रखवालदार मामा व शाळेतील वर्ग शिक्षक यांना थोडी विचारपूस केली. कोमलच्या वडीलांच्या आग्रहामुळे जबानी सूचना देऊन घटना रद्द केली.

प्रसंग ८

शाळेत जाणे अनिशला अवघड वाटू लागले, अनिशचे वर्गात अभ्यासात लक्ष लागे ना. पहिला येणार मुलगा या छोट्या घटने मुळे मोडतो की काय यामुळे अनिशचे आई-बाबा काळजीत पडले. बाबानी अनिशला विचारले. अनिश भरल्या आवाजात म्हणाला “बाबा काय भारी आहे आणि काय नाही  यातील फरक नाही रे कळला मला. मग आणि ते समोर आल्यावर कसे वागावे ह्यात मी गडबडलो” आता ९ वीत  शाळा बदल करून आता दुसरी शाळा घेणे त्यांना क्रम प्राप्त झाले.

प्रतिक

प्रतिक कुरळे केस, बोलक चेहरा, वर्ण गव्हाळ, पिंगट डोळे, स्वभाव शांत, थोडासा अबोल पण विषय मिळला तर गप्पा खूप मारेल कारण माहिती खूप. ९ वीत शिकणारा मुलगा, वर्गात पहिल्या पाचात नंबर असे. प्रतिकचे बाबा बँकेत कामाला. रात्री झोपायच्या आधी चालायला जाणे व दोघांना गप्पा मारायला आवडे. 

प्रसंग १

वर्गात शिक्षकानी प्रश्न विचारला की सर्वात आधी उत्तर द्यायला तयार आणि कोणालाही प्रश्न पडला तर शिक्षक सांगण्या आधी त्या प्रश्नावर मुद्दे मांडणार मुलगा म्हणून प्रतिक सर्वांना माहिती आहे. कोणताही विषय असो त्यावर विचार मांडणे व चर्चा करणे ही प्रतिकची सहज प्रवृत्ती होती. प्रतिक वर्गात आला की सर्व मूला-मुलीना एक प्रकारचा आनंद होई. शिक्षकांना कदाचित काही वेळ अति बोलतो असेही वाटे. वर्गात सर्वांशी मिळून वागणे, काम असेल तर मोचके बोलणे आणि कोणाला प्रश्न असेल तर खूप चर्चा करणे हा प्रतिकच नैमित्तिक दिनक्रम असे.

प्रसंग २

नेहमी प्रमाणे प्रतिक जेवून रात्री बाबासोबत चालायला उतरला होता. प्रतिकचा आवडता विषय बायोलॉजी व त्यावरून रात्री आजूबाजूला येणारे रातकिडयाचे आवाज, कधी पाऊस पडला असेल तर  बेडूक ओरडतानाचे आवाज यावर प्रतिक व बाबाच्या गप्पा रंगत.

“तो ऐक आवाज आला का” प्रतिक

“नाही” बाबा

“नीट ऐक, मध्ये थांबून परत आवाज करतोय” प्रतिक

“ह आता आला” बाबा

“हा आवाज male frog चा आहे, ते त्याच्या female ला आकर्षित करायला असा आवाज करतात” प्रतिक

“तुला रे काय ठाऊक” बाबा

“अरे बाबा, ही खूप साधी गोष्ट आहे पाऊस पडून पाणी जमले की बेडूकांचा mating season येतो. काही काही बेडकांच्या जमातीत बेडूक मादी meting झाल्यावर नर बेडकाला खाऊन टाकते. कारण तिला अंडी देऊन तिथे बसून राहावे लागते मग तिला खायला दुसरे काही नाही मिळत” प्रतिक

“अरे हे तर भयंकर आहे” बाबा

“तीच तर गंमत आहे, तरी पण तो बेडूक mating call देतो.” प्रतिक

प्रसंग ३

वर्गात विषय कोणता ही असो त्यावर गप्पा मारणे व वेगवेगळे अर्थ काढणे ही नेहमीची चर्चा प्रतिक व चित्रा करीत. आजचा विषय होता city planning in Asia. या दोघांनी कंबोडियाची राजधानी फ़्नोम पेन्ह येथे सार्वजनिक सोई कशा आहेत यावर चर्चा केली. शाळे तर्फे गट बनवून नव्या युगातील शहर विकास उपक्रम यावर वाद विवाद आणि चर्चा करण्याची नाव नोंदणी केली. यात वेळ कसं गेला हे कळले नाही. तयारी करायला वेळ मिळावा म्हणून प्रतिक शाळेची बस सोडून चित्रा सोबत मागे थांबला. विषय दोघांच्या आवडीचा होता. पाण्याचे प्रश्न, पाऊस पडून येणारा पूर,या पासून वाचण्यासाठी जमिनी खाली जलन्निस्सारण रचना कशी बनवावी यावर विचार करून दोघ उशिरा घरी गेले.

प्रसंग ४

प्रतिक उशिरा घरी आल्यामुळे जेवायला उशीर झाला होता. त्यामुळे प्रतिक व बाबाना  रात्री चालायला उतरायला नेहमी पेक्षा उशीर झाला होता.

आज काही पाऊस पडला नव्हता. त्यामुळे बेडकांचे आवाज सोबतीला नव्हते. व रात्रीचे दिवे वाटेवर जागोजागी लागले होते. जिथे दिवे नाहीत तिथे वाटेवर अंधार होता. प्रतिक अजून ही जलन्निसारण उपक्रम वर विचार करत होता. त्यामुळे अजून गप्पा सुरू झाल्या नव्हत्या.  

चलता चलता वाटेच्या बाजूला असलेल्या बाकावर दोन व्यक्ति बसलेल्या दिसल्या. प्रतिक व बाबा त्यांच्या बाजूने गेले. तरी त्या दोघांना काही जाणवले नाही.

“तू बघितलेस?”

“काय?”

“ते काय करत होते?”

“नाही, कोण?”

“अरे कोण काय? त्या बाकावर बसलेले ते दोघे?”

प्रतिकने मागे  वळून पहिले, त्याला अंधारात नीट दिसले नाही. एक मुलगा व बाजूला एक मुलगी बसलेले दिसले

“नाही, नीट दिसत नाही ते, काय करतायत?”

“अरे बघ आपण परत जाऊ तेव्हा”

“बरं, तू काय विचार करतोयस?”

गप्पा सुरू झाल्या प्रतिक पाण्याचे प्रश्न कसे असतात यावर बोलू लागला. परतीच्या मार्गावर बाबानी त्याला हळूच जाणीव करून दिली की ते दोघे अजून आहेत.

“अरे ही नक्की काय करतायत?” प्रतिकने  आश्चर्य व्यक्त करीत विचारले. कारण त्याला दिसले की ती मुलगी, मुलांचा हात हातात घेऊन चक्क nail cutter घेऊन नख कापत होती. ते ही या अंधारात.

“हे बघ परवा तू मला नर बेडकाला खाणाऱ्या मादी बेडकीबद्दल सांगितले ना. माणसाचे ही बरेचसे तसेच आहे. या दोन व्यक्ती बद्दल आता तेच होत आहे, फक्त हे थोडे मानवी प्रकाराने आहे. पण mating call हा योग्य वेळी द्यावा ही गोष्ट नीट समजून घेतली तर काही चूक होणार नाही.”

प्रतिक क्षणभर या विचारात मग्न झाला व हसला काहीसा आणि परत गप्पा मारू लागला

प्रसंग ५

इकडे city planning ची स्पर्धा जवळ आली होती. प्रतिक व चित्रा रोज उशिरा थांबून तयारी करत होते. करताना नवीन जमिनी खालच्या नालीचा नकाशा तयार झाल्याच्या उत्साहात प्रतिकने चित्राला एकदम आनंदाने मिठी मारली, चित्राला तेवढाच आनंद झाला होता की हा नकाशा आपल्याला स्पर्धेत नाव मिळवून देईल. तिने ही मिठी स्वीकारली. त्या अवस्थेत प्रतिक चित्राच्या कानात कुजबुजला

“हा काही mating call नाही … चल सोड आता”

दोघांनी हसून आपापले हात मागे घेतले व नकाशा गुंडाळून इतर तयारीला लागले

प्रसंग ६

स्पर्धा चांगली झाली प्रतिक व चित्राच्या नकाशाला उत्तेजनार्थ पारितोषिक मिळाले. या प्रकारच्या स्पर्धेत त्यांच्या शाळेला मिळालेले ही पहिले पारितोषिक होते त्यामुळे शाळेने खूप कौतुक केले.

प्रसंग ७

आज रात्री गप्पा सुरू करायच्या आधी प्रतिक बाबाना म्हणाला तुम्ही त्या मानवी mating call ची उपमा  दिल्या मुळे  मला काय कुठे योग्य ही जाणीव किती सहज उमगली. आता mating call वर शंका नाहीच, तर यावर विचार आणि चर्चा करायला मी आणि माझे मित्र-मैत्रिणी सज्ज आहोत. 

all copy rights are with author @viveksathe21